Birgə ehtimal bölgüsü

Birgə ehtimal bölgüsü (Şablon:Dil-en) — iki və ya daha çox təsadüfi dəyişənin eyni anda baş verən ehtimallarını təsvir edən statistik anlayışdır. Bu bölgü, bir dəyişənin müxtəlif qiymətlərini digər dəyişənin müxtəlif qiymətləri ilə əlaqələndirərək bütün mümkün kombinasiya ehtimallarını müəyyən edir.

Əsas anlayışlar

Əsasən iki təsadüfi dəyişən, məsələn, $X$ və $Y$, nəzərdən keçirilir.

• $X$ — birinci dəyişənin mümkün qiymətləri (məsələn, sikkənin atılması nəticəsində "Tura" və ya "Yazı").
• $Y$ — ikinci dəyişənin mümkün qiymətləri (məsələn, zarın nəticəsi).

Birgə ehtimal, 𝑃(𝑋=𝑥,𝑌=𝑦), dəyişənlərin müəyyən kombinasiyalarının baş vermə ehtimalını göstərir. Məsələn, 𝑃(𝑋="Tura",𝑌=3): Sikkənin tura düşməsi və zarın 3 gəlməsi ehtimalı. Diskret dəyişənlər üçün birgə ehtimal bölgüsü cədvəl və ya matris şəklində təqdim olunur. Hər hücrə müəyyən kombinasiyanın ehtimalını göstərir. Davamlı dəyişənlər üçün birgə ehtimal birgə sıxlıq funksiyası (Şablon:Dil-en) ilə təsvir olunur.

Birgə kumulyativ bölgü funksiyası

$X,Y$ təsadüfi dəyişənlər cütü üçün birgə məcmu paylanma funksiyası (CDF) $F_{X,Y}$ kimi müəyyən edilir.

Xarici keçidlər

• A modern introduction to probability and statistics : understanding why and how. Dekking, Michel, 1946-. London: Springer. 2005. Şablon:ISBN. OCLC 262680588.
• Mathworld: Joint Distribution Function